بسمه تعالی

همین دو هفته پیش ، فصل چهل و دوم یک کتاب روش شناسی چاپ سال ۲۰۰۵ را برای مطالعه ی دانشجویان دکتریم معرفی کردم و در کلاس این هفته هم پیرامون آن بحث کردیم . برگردان فارسی بخشی از آن  ، که به نظرم شباهت های عجیبی با حال و روز ما دارد را ، این جا و بدون هیچ شرحی برای یاران  ” جامعه شناسی زمینی ” می نویسم .

….. روی داد يازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ ، سياست هاي دولت جورج دابلیو بوش درباره ي ارزيابی هاي کيفي را تغيير داد. دولت فدرال اکنون مروج رويکرد ” بنيادگرايي روش شناختي “ ای است که می توان آن را تجلي تازه ای از بنيادگرايي نوین رژيم تحت امر جورج بوش دانست . دولت بوش ، به بنيادگرايي تازه ای روی آورده است که در بسياری از جوانب زندگی آمريکايي ها رخنه می کند. پيش ازحمله ي تروريستي يازدهم سپتامبر، دولت بوش درصدد ” کاهش تصدي گری” خود بود .

بوش با آرائی کمتراز رقيب دموکرات خود و فقط  با استفاده از نظام انتخاباتي عجیب و غریب آمريکا و ماجراي رسوای دست بردن در برگه های رأی در فلوريدا ( ایالتی از آمریکا که برادرش  فرماندار آن جا  بود )  پيروز انتخابات اعلام شد . بوش در شروع کار ریاست جمهوری در ژانويه ي ۲۰۰۱ ، مشروعيت اش زير سوال بود ، درباره ي توانمندی هاي شخصي اش جوک ها زیادی ساخته شد ، و محبوبيت اش نيز رو به کاهش بود.

در يازدهم سپتامبر، تروريست ها به ساختمان مرکز تجارت جهانی و پنتاگون حمله کردند و بوش رداي رياست جمهور زمان جنگ پوشید. آن تب و تاب اخلاقي ای ، که جورج بوش با آن پذيراي اين تغيير بزرگ شد ، متناسب با بنيادگرايي شخصي و مسلک تولد دوباره ی ديني او بود. بوش در دوران جواني ، الکلی بوده و مواد  مخدر هم مصرف می کرده و به زعم خودش ، با آن تغيير دين ، زندگی شخصی اش را از نابودي نجات داده بود. بوش  نقش تازه ای را که نصيبش شده بود با ایمانی قوی پذیرفت و این جزميت اخلاقي خود را به  دولت و کل کشور، کشوری که از حملات تروریستی زخم خورده وبه وحشت افتاده بود ، انتقال داد …..

جورج بوش ، پيش ازیازده سپتامبر، با استفاده از افرادی متعلق به جناح های گوناگون حزب جمهوری خواه ،  سياست دولت خود را متعادل ساخته بود . نو محافظه کارانی مانند ديک چیني ، دانلد رامسفلد و پال ولفوويتزرا در مناصب کليدي جای داده وترکیب کابینه را با افراد میانه رویی مانند کالين پاول متعادل کرده بود . در سياست خارجي ، آن چشم انداز نومحافظه کارانه ی  مبني بر پيشدستي در استفاده از قدرت آمريکايي برای تغيير جهان ، با نگاه واقع گرايانه ای ، که اولويت را به حفظ روابط چندسويه ي بين المللی می داد ، تعديل می شد . اما حادثه ی  يازدهم سپتامبر، مجوز لازم برای سياست های جنگ طلبانه ای که  نومحافظه کاران ، همیشه طرفدار آن بودند ، از جمله  حمله ی به عراق ، که عقده ي رواني ولفوويتز، معاون وزير دفاع  شده بود ، را فراهم کرد . برنامه ي ولفوويتز، حمله ي نظامی پيشگیرانه  به کشورهايي بود که منافع آمريکا را مورد تهديد قرار می دادند. ولفوويتز، اين برنامه را در  دوره ي زمامداری بوش پدرآماده کرده بود ، اما در آن زمان حملات پيشگیرانه ، خیلی افراطی تلقی و منتفی  شده بود. پس از يازدهم سپتامبر، همين سياست حملات پیشگیرانه به دکترين رسمی دولت آمريکا تبدیل و نوبنيادگرايي بوش ، با تمام قوا وارد صحنه شد .

بنيادگرايي بوش چندین ويژگی دارد :

اول : در این بنیادگرائی نوین يک منبع حقيقت وجود دارد ؛ چه انجيل باشد ، چه قرآن ، یا تلمود و هر منبع ديگر.

دوم: اين منبع اقتدار، مربوط به گذشته  وغالباً مربوط به  يک عصر طلايي است. موضوع به برخی افراد خاص ربط داده می شود و مومنان نيز به همان گذشته رجوع می کنند.

سوم: فقط مومنان واقعی ،  به اين حقيقت بنيادين دست می یابند وديگران از اين موهبت محروم اند . به کاربستن اين حقيقت ، به بهبودي جدی اوضاع  جهان می انجامد . بنيادگرايان نگاهی پيامبرگونه به آينده دارند ، که برآمده از بينش مکاشفه ای آن هاست.

چهارم: دسترسی داشتن به آن منبع حقيقت ، واجد اين معنا نيز هست که مومنان يقينا برحق اند .  ويژگی شاخص بنيادگرايان ، يقين اخلاقي شان است ؛ آن ها ” برگزيده “ اند.

پنجم: بنيادگرايان نظرمخالفان خود را بر نمی تابند . در واقع ، آن ها کلا از هيچ ايده ي ديگري استقبال نمی کنند . شواهدی را که مغاير ديدگاهشان باشد ، نمی پذيرند و به اطلاعات مخالف با علائق خود اهمیتی نمی دهند يا آن را انکار می کنند.

ششم: بنيادگرايان به مباحث  سازگار با باورهايشان یقین دارند ، حتي اگر ديگران ثابت کنند که آن مباحث : ناقص ، غير منطقي و ناشی از توهم اند.

هفتم: کسانی که با نظر بنيادگرایان مخالف اند ، بی بصیرت اند و نیازی نیست که بنيادگرايان به حرف های آن ها توجه کنند . در واقع ، از نظر بنیادگرایان ، خوب است گاهی زهر چشمی از اين بی ايمانان گرفته وبه زور حذف شوند ، زيرا چیزی نمی فهمند و فقط سد راه پيشرفت می شوند .

هشتم: مومنان با سایر مومنان واقعي ، تعامل و ازبی ایمانان دوری می کنند و بااين کار، حلقه ي ايمان رامحکم تر می کنند  و بر يقين خود می افزايند .

نهم: بنيادگرايان از راه هايي به جز اقناع عقلاني – مثلاً از راه تصویب قانون ، صدور فرمان يا سیاست گذاری از بالا و در یک کلام با تهدید و اجبار – دیگران را مجبور به همنوايي کرده و به ترويج باورهاي بنیادگرایانه ی خودمی پردازند.

دهم : بنيادگرايان می کوشند تا با محدود کردن جريان عقايد مخالف و وابستگان به آن عقاید ، راه را بر ترويج نظرگاه هاي ديگران به بندند.

دولت بوش این بنیادگرائی جدید را در سیاست خارجی و داخلی وحتی در ارزیابی ها به اجرا گذاشته است . حمله ی به عراق نماد سیاست خارجی دولت بنیادگرای بوش است . دوران طلائی نومحافظه کاران ، دوره ی رانلد ریگان و ریگان پیشوای مقدس آن هاست. بسیاری از نو محافظه کاران ترجیح می دهند خود را ” ریگانی “ بنامند و امید دارند به دورانی برگردند که -  به نظر خودشان – ایالات متحده ، اتحاد جماهیر شوروی را به زیر کشید و جنگ سرد را برد .

حرف های بوش ، آهنگی شبه مذهبی و مناجات گونه پیدا کرده و عبارات و اصطلاحاتی از قبیل “  محور شیطان “ به کار می برد که با اصطلاح و عبارت ” امپراطوری شیطان ” که ریگان به کار می برد ، شباهت دارد . بوش باور دارد که او رهبری بزرگ و هم سنگ ریگان ، چرچیل یا حتی آبراهام لینکلن است . او ادعا کرده که هر شب با خدا صحبت می کند . بوش خود را در احاطه ی هم مذهبان مبشری انجیلی اش قرار داده که از زمان آن انتخابات عجیب و غریب ، که آن ها همگی برای پیروزیش دعا کرده اند و دعا هایشان مستجاب شده ،  به او به عنوان یک ” بر گزیده “ نگاه می کنند . اسناد و مدارکی که خلاف نظر بوش در مورد عراق بود ، به هیچ گرفته شد . اگر عراقی ها سلاح کشتار جمعی نداشتند ، که معلوم می شود ، آن را پنهان کرده اند . اگر عراقی ها قبول کردند که این نوع سلاح را دارند ، که از مقررات سازمان ملل سرپیچی کرده اند . اگر این جنگ برای کل منطقه زیان بار است ، اگر اکثر دولت های جهان با حمله به عراق موافق نیستند و اگر افکار عمومی جهان عمدتا با این حمله و هجوم مخالف اند ، مهم نیست . آن ها ( دیگران ) نمی فهمند .

تیم بوش ، چشم های خود را بر اسناد و مدارک مغایر ، بسته بود . اعضاء تیم بوش استدلال های دیگران را ناقص و ابتر و گاه عجیب و غریب تلقی می کردند . آن ها از تحول دموکراتیک برای عراق نوعی چشم انداز وحیانی جعل کرده بودند که کارشناسان امور خاورمیانه ، آن را افسانه ای و غیر قابل قبول می دانستند . هر چه انتقادات دیگران به تیم بوش بیشتر می شد ، آن ها حلقه را تنگ تر و جمع خود را بسته تر می کردند . مانند کاری که لیندن جانسون و مشاورانش در دوران جنگ ویتنام کردند . تهدید و اجبار شده بود ابزار حلقه ی بوش برای مجاب کردن دیگران ، خواه این دیگران از دشمنان بودند و خواه از دوستان و هم پیمانان . حلقه ی بوش ، یا درک ناچیزی از واکنش دیگران داشت و یا اصلا اهمیت نمی داد .  بنیادگرائی نوین رئیس جمهور آمریکا در مقابل بنیادگرائی تروریست های مسلمان ، قد علم کرده بود …..

************************************************************************************************

منبع : Denzin , Norman K.(2005). The Sage Handbook of Qualitative Research, 3rd ed.

شرح حال کامل نویسنده ی مقاله ، یعنی پروفسور Ernest R. House متخصص مشهور جهانی ارزیابی ، استاد دانشگاه Illinois آمریکا و استاد مهمان دانشگاه های Harvard , UCLA , New Mexico  و Stanford  و دانشگاه های انگلستان ، استرالیا ، اسپانیا ، سوئد ، اطریش ، و شیلی و نویسنده ی کتاب های متعدد و برنده ی جوایز Harold E. Lasswell  و Paul F. Lazarsfeld را در هندبوک دنزین بخوانید .

یا حق

۱۸ Responses to “دگماتیسم دولت بنیادگرا و آزاد اندیشی استاد جامعه گرا !!”